|
خوراك خوشرنگ و
دلچسب زمستاني
رنگ جادويي لبو در روزهاي سرد زمستاني اشتهاي هر بينندها ي را تحريك مي كند. خوردن
لبو در فصل سرد يك عادت ديرينه است، ايرانياندرشب يلدا لبوي داغ رابه عنوان يك ماده
غذايي با ارزش ميل مي كنند.چغندر براي اولينب ار درمديترانه و جنوب غربي آسيا
ديدهشد. خواص درماني آنحدود4 قرن قبل از ميلاد مسيحشناخته شده بود. بومي ها و
يوناني ها از اين سبزي به عنوان غذا استفاده مي كردند. يوناني ها براي خنك شدنخون
شان، چغندر مصرف مي كردند. طول عمر روس ها را درمناطقي كه در بيشتر غذاهايشان از
چغندر استفاده مي كنند به مصرف اين ماده غذايي نسبت مي دهند. دو نوع چغندر شناخته
شده است، يك نوع آن چغندر معمولي است به رنگ بنفش تيره يا قرمز و نوع ديگر چغندر
قند است به رنگ زرد روشن كه به مقدار بسيار زياد در نقاط مختلف دنيا براي استفاده
از شكر آن استفاده مي شود.
گياه شناسي چغندر خانواده چغندر كه نام علمي آن chenopodiaceae است، با حدود 105
جنس و 1400 گونه داراي پراكندگي وسيعي در سطح دنيا است و از نظر تنوع و تعداد گونه
ها، دومين مقام را بين خانواده هاي گياهي دنيا دارد. خانواده Chenopodiaceae از
خانواده بزرگ در ايران و داراي پراكندگي وسيعي در اكثر نقاط كشور، به خصوص در مناطق
شور، از خاك هاي شور و بيابان ها، تا سواحل شور درياها و درياچه هاي شور (درياي
خزر، خليج فارس، درياچه نمك و ...) ميب اشد. اينگياهان داراي اهميت اكولوژيكي
فراوان و همچنين اهميت اقتصادي ميب اشند. اعضاي خانواده chenopodiaceaeبراي دستيابي
به آب در اعماق زيادزمين، معمولاً ريشه هايي گسترده و عميق دارند و برخي از آنها
داراي چترهاي كم ارتفاع و بسيار انبوه هستند كه اين امر علاوه بر جلوگيري از تبخير
آب، باعث مقاومت در مقابل بادهاي شديد، كه از خصوصيات مناطقكويري است، مي شود.
تقريباً تمام گياهان خانواده چغندر، پاييزها ند. اين گياهان در اواخر بهار جوانه مي
زنند و در پاييز ميوه مي دهندكهاين، سازشيبراي زيستن در شرايط خشكي وشوري است و
باعث مي شود كه ميوه ها درفصل پاييز كه زمان بارندگي است برسند تا دانه ها امكان
بقاي بيشترييابند. گياهان اين خانواده حتي در مناطقي كه باران سالانه آن ها كمتر
از 10 ميلي متر است نيز ميت وانند به حيات و رويشخود ادامه دهند.چغندر گياهي داراي
برگ هايپهن و درشت و گلوله مانند است، ريشه چغندر،پيازي است. رنگ ريشه چغندر ممكن
است زرد، سرخ و سفيد باشد. ريشه چغندر به صورت خام قابل استفاده و مصرف است اما
مردم اغلب آن را پخته مصرف مي كنند. ما پخته چغندر را به نام لبو مي شناسيم. ريشه
كلفت چغندر، مواد غذايي و به خصوص ساكارز (شكر) را در خود ذخيره مي كند. برگ هاي
چغندر هنگام روز در مقابل نور آفتاب، ساكارز مي سازند و شب ها آن را به ريشه ها مي
دهند. مقدار ساكارز و ساير مواد مغذي آن بسته به شرايط خاك هر منطقه است و با هم
فرق مي كند. ارزش تغذيها ي لبو لبو يكي از سبزيجات خوش طعم و شيريني است كه كالري
بسيار كمي دارد. طعم و رنگ خاص اين سبزي توجه بچه ها را نيز به خود جلب كرده و
اشتهايشان را بر ميا نگيزد. مطالعات نشان مي دهد هر 100گرم چغندر خام، 68 گرم آب،
6/ 7 گرم كربوهيدارت 1/ 0 گرم چربي و63كالري انرژي دارد. در حالي كه وقتيلبو پخته
مي شود، 28 گرم آب، 5/ 9 گرم كربوهيدرات، 3/ 2گرم پروتئين،0/1 گرم چربي و 64 كالري
دارد. وقتي چغندر پخته مي شود، كالري موجود در آن به دليل آزاد شدن كربوهيدرات ها و
پروتئين ها افزايش ميي ابد و راحتت رميت واند در دسترس سيستم گوارشيقرار بگيرد.اين
سبزي از منابع بسيار خوب مواد معدني و انواع ويتامين ها است. در هر100 گرم چغندر
خام، 83 / 0 ميلي گرم پتاسيم، 1 ميلي گرم آهن، 2/ 0 ميلي گرمكلسيم، 51 / 0
ميكروگرمفولات، 2/ 0 ميكروگرم كاروتن و 5 ميلي گرم ويتامين C وجود دارد.
خواص درماني چغندر در يونان قديم و رم از چغندر براي رهايي از تب استفاده مي شده
است. بسياري از اطباي اروپايي عقيده داشتند كه آب اين سبزي در جهت تقويت همه ارگان
هاي بدن مفيد است و خاصيت تصفيه كنندگي دارد. نوشيدن آب چغندر موجب تحريك كبد، كليه
ها، صفرا و روده شده و در تقويت فعاليت سيستم گوارشي بسيار مفيد است.بسياري از اطبا
عقيده داشتند كه چغندر موجب تحريك سيستم لنفاوي شده و تقويت سيستم ايمني را به
همراه دارد و مانع بروز سرماخوردگي در فصل سرما مي شود. در طب چيني از چغندر براي
بهبود عملكرد قلب، آرامش روان و تصفيه خون استفاده مي شده است. در اين طب عقيده بر
آن بود كه مصرف چغندر موجب رفع كسالت مي شود وافرادي كه دائماً از خستگي وضعف رنج
ميبرند را از اين عارضه رهايي مي دهد. اين سبزي تنبلي كبد را كاهش داده و موجب
فعالت ر شدن اين ارگان مي شود. در ضمن، در زنان يائسها ي كه مشكلات هورموني دارند
موجب تنظيم هورمون ها مي شود و علائم ناشي از اين بين ظمي را كه به شدت براي آنها
آزاردهنده است را كاهش مي دهد. جبران ضعف عضلاني با لبو چغندر از جمله سبزيجاتي است
كه انديس گلاسيمي بالايي دارد و آن را معادل 46 محاسبه كردها ند. در ضمن قند موجود
در اين سبزي به سرعت و به آساني جذب مي شود. به اين دليل متخصصان تغذيه چغندر را به
افرادي كه به طور مداوم برنامه ورزشي دارند توصيه مي كند. هنگام ورزش، عضلات دائماً
در حال انقباض هستند و براي فعاليت هاي خود به انرژي نياز دارند. مصرف اين سبزيدر
وعده هاي غذايي قبل و بعد از ورزش بسيار مفيد است.البته مصرف چغندر آبپ ز شده، كباب
شده و يامخلوط شده در سوپ بسيار مؤثرتر شناخته شده است.البته همين انديس گلاسيمي
بالا در چغندر موجب شده تا آن را از رژيم غذايي افرادي كه بيماري ديابت مبتلا هستند
حذف كنند. قند بالا و سريعا لجذب اين سبزي به ضرر افراد ديابتي است و نياز به دارو
يا انسولين را در آنها افزايش مي دهد.
 |