عليا كبر شعباني فرد جهرمي (زاده 1337 جهرم) استاندار
استان مركزي از دولتيان پركار و موثر ايران است.در
زمان جنگ ايران و عراق در جبهه هاي جنگ حضور داشته، پس
از پايان جنگ و اخذ مدرك مهندسي كشاورزي در
دهه 70 به استانداري ايلام منصوب شد. در همين دوره به
عنوان استاندار نمونه به دريافت مدال افتخار نائل آمد.
پس از آن به كار در صنايع نفتي و كشتي سازي اشتغال داشت.
5 سال به عنوان مشاور وزير نفت فعاليت كرد. از سال
1383 در سمت معاونت ديوان محاسبات كشور خدمت كرد. در 26
آبان 1386 به عنوان رئيس فدراسيون بولينگ
و بيليارد جمهوري اسلامي ايران انتخاب شده و سرانجام
هيأت دولت در تاريخ 23 تير 87 وي را به عنوان استاندار
استان مركزي منصوب كرد.مهندس محمدرضا عاشوري معاون
برنامه ريزي استان مركزي است كه در پاسخ به
پرسش هاي ما براي معرفي هر چه بهتر استان با ماهنامه
اقتصاد و زندگي همكاري كرده است.
با استان مركزي بيش تر آشنا شويم
استان مركزي با مساحتي معادل 29130
كيلومترمربع 8/ 1 درصد از مساحت كشور را شامل
مي شود اين استان با برخورداري از رتبه 14 از نظر
مساحت در ميان استان هاي كشور در همسايگي
استان هاي تهران و قزوين از شمال، همدان از غرب،
استان هاي لرستان و اصفهان از جنوب و استان قم از
شرق قرار گرفته است.
براساس آخرين تقسيمات كشوري استان مركزي
داراي 11 شهرستان،
18 بخش، 28 شهر و
61 دهستان و 1273
روستاي داراي سكنه
است.
براساس آمار
سرشماري كشور در
سال 1385 جمعيت
استان مركزي معادل
1351257 نفر بوده
كه بر اين اساس رتبه
استان مركزي در
ميان استان ها كشور
از نظر جمعيت 18
مي باشد، سهم اين
استان از جمعيت
كشور 92 / 1 درصد
است، از اين تعداد
حدودا 69 درصد در
نقاط شهري و 31
درصد در مناطق
روستايي ساكن
هستند. بنابراين رشد جمعيت در طي 85 - 75 معادل
0/95 درصد است كه نسبت به نرخ رشد جمعيت كل
كشور ( 61 / 1) درصد است از نرخ پايينت ري برخوردار
است.
نگاهي به وضعيت مهاجرت طي سال هاي 85 -
1375 استان نشان مي دهد كه مجموعا 137354 نفر
مهاجر وارد و 130657 نفر مهاجر از استان خارج شده
است. بر اين اساس مهاجران پذيرفته شده بيشتر از
مهاجران خروجي است و بيلان مهاجرت استان مثبت
است، بنابراين استان مركزي با پذيرش تعداد 6697
نفر مهاجر، از استان هاي مهاجرپذير بوده است و به
دليل ماهيتي صنعتي بودن استان مركزي، مهاجران
اغلب از ميان جوانان و جويندگان كار هستند.
تعداد شاغلان استان در سال 1385 معادل
395459 نفر بوده است كه حدود 91 / 21 درصد
شاغلان استان در بخش كشاورزي، 6/ 35 درصد در
بخش صنعت و معدن، 4/ 42 درصد در بخش خدمات
مشغول به فعاليت بودها ند. در سطح كشور نيز بخش
خدمات با 46 / 50 درصد بيشترين سهم را در اشتغال
دارد و بعد از آن به ترتيب بخش صنعت 66 / 31 درصد
و كشاورزي 88 / 17 درصد شاغلان
كشور را به خود اختصاص دادها ند.
نگاه به بخش صنعت استان
تعداد كل پروانه هاي
بهرهب رداري صنعتي استان تا پايان
سال 1387 ، 2464 فقره بوده
كه ميزان سرمايه گذاري مندرج
در اين پروانه ها بيش از 58400
ميليارد ريال است(دارايي ها به روز
تقويم نشده است)
همچنين اشتغال ايجاد شده در
مجموع واحدهاي صنعتي استان
بيش از 96200 نفر است. از نظر
تركيب صنايع موجود، واحدهاي
توليدكننده محصولات فلزي و
ماشين آلات با فراواني 4/ 31 درصد
از كل واحدهاي صنعتي استان
صنايع كاني غيرفلزي با 2/ 24
درصد و صنايع شيميايي با 3/ 22
درصد، بيشترين نسبت واحدهاي
توليدي را شامل مي شوند. همچنين از لحاظ
توزيع جغرافيايي
شهرستان هاي اراك
36/2 درصد از مجموع
واحدها، ساوه با 2/ 23
درصد، دليجان 8/ 11
درصد و محلات 1/ 8
درصد از كل واحدهاي
استان را در خود جاي
دادها ند.
بيش از 94 درصداز
واحدهاي صنعتي استان
را كارگاه هاي كوچك و متوسط با اشتغال كمتر از
100 نفر تشكيل دادها ند كه اين واحدها مجموعا 44
درصد از كل اشتغال صنعتي استان را شامل مي شوند.
ميزان صادرات كالاهاي صنعتي در استان در سال
گذشته بيش از 640 ميليون دلار بوده است. استان
مركزي از لحاظ سرمايه گذاري صنعتي رتبه چهارم و
از لحاظ اشتغال صنعتي رتبه ششم را در كشور دارا
است.
تعداد شهرك هاي صنعتي استان 18 واحد، تعداد
قطب هاي صنعتي 10 واحد، تعداد نواحي صنعتي 11
واحد است.
آمار مربوط به بخش معدن
تعداد پروانه هاي بهرهب رداري معدني صادر شده در
استان تا پايان سال قبل ( 1387 ) 265 فقره است كه
ذخيره قطعي مواد معدني در اين معادن بيش از 1500
ميليون تن است. ميزان ظرفيت اسمي بهرهب رداري از
معادن استان نيز بيش از 8 ميليون تن است. همچنين
2400 نفر به طور مستقيم در معادن استان مشغول
به كارند.
مهمت رين مواد معدني موجود در استان عبارتند از:
مصالح ساختماني، سنگ هاي تزئيني و نما به خصوص
تراورتن، خاك هاي صنعتي و تا حدودي مواد معدني
فلزي
بخش كشاورزي
استان مركزي با 2 درصد جمعيت كشور، حدود
3 درصد از توليد ناخالص داخلي را در اختيار دارد
كه نشان گر نقش موثر استان در اقتصاد ملي است.
بخش كشاورزي از بخش هاي مهم اقتصادي استان
است كه با سهم ارزش افزوده 23 / 10 درصد و توليد
ناخالص 7303 ميليارد ريال و دارا بودن 855 هزار
هكتار اراضي مستعد جهت كشاورزي ( 29 درصد
كل وسعت استان) و سطح زير كشتي معادل 670
هزار هكتار مشتمل بر 317 هزار هكتار اراضي آبي
و 353 هزار هكتار اراضي
ديم، وجود قريب 5
ميليون واحد دامي، وجود
كارخانجات و صنايع
تبديلي وابسته، 9/ 1
ميليون هكتار عرصه هاي
منابع طبيعي، قريب
47 هزار هكتار باغات
مثمر و نهال و 97000
بهره دار، تامين كننده
23/5 درصد از اشتغال
و صد در صد نيازهاي
غذايي استان است. وجود
اقليم متنوع و دشت هاي وسيع و مستعد، زمينه توليد
انواع محصولات زراعي و باغي را فراهم كرده است،
به گونها ي كه در زمينه توليد برخي از محصولات
كشاورزي نظير گل و گياهان زينتي استان داراي
مزيت نسبي و توان صادراتي است و از حيث توليد گل
و گياهان زينتي استان رتبه نخست را در كشور دارا
است به طوري كه اين فعاليت با صادرات قريب 20
ميليون دلار گل در سال قبل بالاترين رقم صادراتي
بخش كشاورزي استان را به خود اختصاص داده است.
استاندار مي گويد:
باتوجه به آمارها نمايان
مي شود كه استان
مركزي عليرغم اشتهار
به استاني صنعتي، در
بخش كشاورزي داراي
مزيت هاي نسبي فراواني
است كه با توجه به
ازدياد جمعيت و افزايش
روزافزون نياز به مواد
غذايي، برنامه ريزي جهت
دسترسي به بازارهاي
خارجي و صدور محصولات و توليدات كشاورزي و بالا
بردن ارزش افزوده، با توجه به محدوديت ها از جمله
محدوديت آب، بهره وري از واحد سطح را بايد افزايش
دهيم.
بنابراين به تمامي مسئولان و دستا ندركاران
توصيه مي شود با توجه به مشكلات متعدد فراروي
توليد محصولات كشاورزي با بررسي كارشناسي
موضوع در جهت ارائه راه كارهاي لازم و با محور قرار
دادن برنامه هاي تدويني در اين خصوص، اهتمام لازم
را به عمل آورده و با برنامه ريزي هاي دقيق و علمي
راه را براي توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي
استان فراهم سازند. تا با هدايت، راهنمايي و حمايت
از متقاضيان سرمايه گذاري در اين بخش رفع موانع
موجود، به اهداف متعالي مندرج در برنامه هاي توسعه
نائل شويم.
31 اقدام مهم دولت نهم در استان مركزي
1 - اجرا و بهرهب رداري از طرح توسعه 110 هزار
تني شركت آلومينيوم ايران به عنوان يكي از مهمت رين
طرح هاي زيست محيطي كشور
2 - راها ندازي ساختمان اداره گمرك ساوه و استقرار
سيستم آسيكودا به منظور مكانيزه كردن فعاليت هاي
گمرك استان
3 - تكميل و بهرهب رداري ورزشگاه 15 هزار نفري
امام خميني(ره) اراك
4 - تكميل و بهرهب رداري از بيمارستان آموزشي
220 تخت خوابي اميرالمومنين
5 - تكميل و بهرهب رداري از بيمارستان 64
تخت خوابي آيتا ... خوانساري اراك (راديوتراپي)
6 - بهرهب رداري از بيمارستان 32 تخت خوابي زينب
كبري خمين
7 - راها ندازي كانون اصلاح و تربيت استان مركزي
(دختران و پسران)
8 - احداث سالن تشريح و آزمايشگاه هاي پزشكي
قانوني استان
9 - شروع عمليات
تخريب و بازسازي
بيمارستان 320
تخت خوابي ولي عصر
اراك
10 - تكميل و مرمت
بيت قديمي حضرت امام
خميني(ره) و بهرهب رداري
از مجتمع فرهنگي زيارتي
سياحتي بيت امام در
خمين
11 - شروع پروژه
احداث موزه دفاع مقدس استان در اراك - شروع پروژه احداث تالار مركزي استان در
اراك
13 - شروع پروژه احداث موزه مركزي استان در
اراك
14 - احداث 20 سالن ورزشي در سطح استان كه
16 باب آن در سال 86 افتتاح و پيشب يني مي شود
مابقي در سال 88 مورد بهرهب رداري قرار گيرد.
15 - بهرهب رداري از مركز تحقيقات هواشناسي
استان مركزي
16 - تصويب طرح جامع كاهش آلودگي هواي شهر
اراك در هيأت محترم وزيران
17 - شروع پروژه
احداث سد هشيان در
شهرستان اراك
18 - خريد، نصب و
بهرهب رداري از دستگاه هاي
كاهش آلودگي در شهر
اراك
19 - مطالعها يستگاه هاي
و حفاظت محيط زيست در شهرستان هاي كميجان،
آشتيان، زرنديه و خنداب
20 - شروع عمليات اجرايي افزايش ظرفيت
ذخيره سازي انبار نفت اراك
21 - راها ندازي تالار بورس استان مركزي
22 - گازرساني به شهرهاي هندودر، قورچي باشي،
رازقان و بيش از 200 روستاي استان
23 - تجهيز مراكز فني و حرفها ي در شهرستان
دليجان، شازند، خمين و اراك
24 - سالم سازي آب مصرفي به ويژه در شهرهاي
اراك شامل: تسريع در اتمام خط انتقال و ساختمان
سد كمال صالح و آب رساني به شهر ساوه
25 - برقراري امكان استفاده از برنامه هاي شبكه
قرآن در استان
26 - تكميل و بهرهب رداري از ندامتگاه 500 نفره
ساوه و 250 نفره خمين
27 - نگاه ويژه به زادگاه بنيان گذار انقلاب حضرت
امام خميني (ره) با اجراي پروژه هاي طرح توسعه
خمين
28 - احداث پايانه صادراتي گل و گياه در محلات
29 - احداث و راها ندازي موسسه تحقيقات
سرم سازي رازي در استان
30 - بهرهب رداري از بزرگراه ساوه - سلفچگان
31 - بهرهب رداري از سد فرنق خمين
آموزش عالي
تعداد واحدهاي دانشگاهي فعال در شروع كار دولت
نهم در سال 85 - 1384 برابر با 22 واحد بوده است
كه اين مقدار با رشد بي سابقه در سال 87 - 1386 به
تعداد 61 مركز افزايش يافته است.
مجموع دانشجويان در مراكز دانشگاهي دولتي و
غيردولتي معادل 106328 نفر است كه از اين تعداد
12 درصد در دانشگاه هاي سراسري و 27 درصد در
دانشگاه هاي پيام نور، 55 درصد در دانشگاه هاي آزاد
و 6 درصد در مراكز غيرانتفاعي و علمي كاربردي
مشغول به تحصيل هستند.
ارتباطات و پست
افزايش ضريب نفوذ تلفن با رشد سالانه 41 درصد
از 2/ 7 درصد به 09 / 28 درصد
افزايش ضريب نفوذ اينترنت از 08 / 8 درصد به
21/44 درصد
رشد سرانه جذب مرسولات پستي از دولت پنجم تا
نهم به گونها ي بوده است كه از 4 مرسوله به ازاء هر نفر
جمعيت استان به 5/ 9 مرسوله ارتقاء يافته بدين معنا كه
اگر در سال 75 هر نفر ساكن در استان 4 بار در طول سال
از خدمات پستي استفاده كرده است اين رقم هم اكنون
به 5/ 9 مرسوله افزايش يافته است كه نشان از توسعه و
برنامه ريزي شبكه پستي در ارائه خدمات در اقصي نقاط
استان است. در طي دوره مورد بررسي، افزايش واحدهاي
پستي و بهرهب رداري از
دفاتر بخش غيردولتي نيز
چشمگير بوده به قسمي
كه چنانچه در ابتداي دوره
اگر هر دفتر پستي 173
كيلومترمربع در استان
را تحت پوشش قرار داده
هم اكنون اين رقم به 79
كيلومتر مربع رسيده است.
انرژي
شروع عمليات اجرايي افزايش ظرفيت ذخيره سازي
انبار نفت اراك به ميزان 267 ميليون ليتر كه در
حال حاضر داراي 20 درصد پيشرفت فيزيكي بوده
و در زميني به وسعت 15 هكتار با برآورد هزينه 176
ميليارد ريال در حال انجام است.
شروع عمليات اجرايي احداث واحد سوخت گيري
فرودگاه اراك در سال 1386 در زميني به وسعت
شش هزار مترمربع
از مجموع 39 جايگاه هاي CNG در استان 3 واحد
راها ندازي و 5 واحد آماده بهرهب رداري و 31 واحد نيز
در حال ساخت است.