راز موفقيت يك كارآفرين برجسته
ايراني در خارج از كشور
گفتوگوي اخصتصاي دكتر شهداد شعباني همكار و عضو تحريريه ماهنامه اقتصاد و زندگي با
دكتر اسماعيل رزاقي مديرعامل يك شركت مشاوره طراحي موتورهاي صنعتي در لندن
ايرانيان خارج از كشور حدود 3 تريليون دلار سرمايه دارند
|
 |
دكتر اسماعيل رزاق
كريمي يك ايراني بسيار موفق در زمينههای علمي و کارآفرینی در خارج از كشور است كه
در سال 1349 شمسي براي ادامه تحصيلات راهي انگليس شد و از آن زمان تاكنون درآن كشور
زندگي ميكند. او تحصيلات خود را در رشتههاي مهندسي تا اخذ مدرك دكتري در رشته
موتورهاي ديزل در تعدادي از دانشگاههاي معتبر انگليس ادامه داد و سپس در سمتهايي
چون مهندس تحقيق و توسعه، پژوهشگر ارشد در دانشگاه آستون ASTON شهر بيرمنگام، مدير
ارشد پروژههاي تحقيقاتي شركت مهندسي ديزل پركينز، مدير پروژه شركت ديزل آستوم و
مدير مهندسی شركت ديزل MANB&W به كار و فعاليت مشغول شد و سرانجام در سال 2004
ميلادي با تاسيس شركت مشاوره و طراحي موتور تكنومات در سمت مديرعامل شركت مزبور دور
تازهاي از فعاليتهاي خود را در زمينه مديريت صنعتي آغاز كرد كه همچنان در اين سمت
فعاليت ميكند.
دكتر شهداد شعباني عضو تحريريه ماهنامه اقتصاد و زندگي در يك سفر كوتاه مدت
تحقيقاتي به لندن در اواخر سال 1387، فرصتي پيدا كرد تا در ديداري با دكتر رزاق
كريمي باوي به گفتوگو بنشيند و شنونده نكتههايي آموزنده از راز موفقيتهاي علمي و
اجرايي اين ايراني مقيم انگليس از زبان خود او باشد آنچه در پي ميآيد حاصل آن
گفتوگوي اختصاصي است. اميدواريم مطالعه اين گفتوگو گشاينده دريچهاي به روي برخي
واقعيتهاي كمتر شناخته شده در حوزه مديريت کارآفرینی و فعاليتهاي علمي و تحقيقاتي
براي خوانندگان اقتصاد و زندگي باشد.
دكتر رزاق كريمي در اين گفتوگو از موفقيت به عنوان مقولهاي نسبي ياد ميكند و
ميگويد زماني كه انسان دارد در مسيري حركت ميكند، به درستي نميداند كه آن مسير
به موفقيت ختم خواهد شد يا نه. اما من مثبت انديشي را يكي از دلايل اصلي موفقيت خود
ميدانم و هميشه با نگاهي مثبت به اتفاقاتي كه درآينده در انتظارم خواهد بود، نگاه
ميكنم. اعتماد به نفس زيادي دارم. اما هيچ گاه در مسير كار و فعاليت خدا را فراموش
نميكنم و معتقدم كه انسان بدون توكل به خدا دچار عجب و غرور خواهد شد و در نتيجه
در سراشيب سقوط قرار خواهد گرفت. راز ديگر موفقيت من پشتكار خلل ناپذيرم در انجام
كارهاست و مدت 30 سال است كه دارم مثل يك سربار كار و فعاليت ميكنم زيرا همچون شيخ
اجل سعدي شيرازي معتقدم كه:
«نابرده رنج گنج ميسر نميشود مزد آن گرفت جان برادر كه كار كرد»
واقعيت اين است كه من در شبانه روز حدود 12 ساعت كار ميكنم و به جز شنبهشبها كه
شب تعطيل هفتگي است، در ساير ايام هفته شبها بين 5 تا 5/5 ساعت بيشتر نميخوابم.
دكتر رزاق كريمي در پاسخ اين سوال كه در 12 ساعت كار روزانه به چه اموري ميپردازد
ميگويد:
چون مديريت تعدادي پروژه را بر عهده دارم، بخشي از اين 12 ساعت را به امور پروژهها
ميپردازم، بخشي از آن را به مسائل مالي شركت و تدوين استراتژي براي شركت تكنومات
متعلق به خود اختصاص ميدهم و بخشي از آن را صرف ديد و بازديدهاي كاري و برقراري
تماس و ارتباط با شركاي تجاري خود در انگليس و ساير كشورهاي دنيا از جمله ايران
ميكنم.
دكتر رزاق كريمي در پاسخ به سوال ديگر همكار ما مبني براين كه بعد از 39 سال تحصيل
و كار در انگليس و كسب تجربههاي ذيقيمت در زمينههاي اجرايي و مديريتي چه
توصيهاي براي مديران و نسل جوان ايران در راه غلبه بر مشكلات و كسب موفقيت در كار
و فعاليت دارد ميگويد:
من در جوانان ايراني نبوغ و استعداد خاصي را مشاهده ميكنم. اما بايد فرصت و
امكانات لازم براي پرورش استعدادهاي جوانان ايراني فراهم شود. در اينجا ما براي
كاركنان شركتهاي ايراني كه براي طي دورههاي آموزشي به انگليس اعزام ميشوند، اين
دورهها را برگزار ميكنيم و با بررسي كيفيت شركت آنها در اين دورههاي آموزشي به
درجه بالاي خلاقيت و استعدادهاي آنها پي ميبريم. متاسفانه همين جوانهاي بااستعداد
در ايران كارآيي چنداني ندارند. دليلش هم فراهم نبودن زمينه مساعد براي افزايش سطح
كارآيي آنها در ايران است. يك دليلش اين است كه اغلب مديران در ايران به دليل
نداشتن روحيه ايثارگري بيشتر به فكر حفظ ميز و مقام خود هستند و به موضوعاتي نظير
كارآيي و بهرهوري توجه چنداني نشان نميدهند و در كنار مديران بدون انگيزه و بدون
روحيه ايثارگري امكاني براي رشد و شكوفايي استعدادهاي جوانان وجود نخواهد داشت. |
مشكل
ديگر جوانان ما به نظام آموزشي ما برميگردد كه جوانان بيشتر با هدف گرفتن نمره خوب
درس ميخوانند و كمتر به فكر ياد گرفتن براي اجرا كردن هستند. در حالي كه نظام
آموزشي بايد شرايطي را به وجود آورد تا جوانان بتوانند هر چيزي را كه ياد ميگيرند
به صورت عيني اجرا كنند. يعنی تحصيلات تئوريك بايد جنبههاي عملي هم داشته باشد.
حتي درسهاي رياضيات از قبيل هندسه و مثلثات بايد به صورت عملي و كاربردي هم به
جوانان آموزش داده شود. در انگليس مثلثات و هندسه فضايي را با مثالهاي كاربردي در
مدارس به جوانان آموزش ميدهند اما آموزش جوانان ما فقط از نوع كتابي و نظري است.
به همين سبب و فني جوانان ما به دانشگاه ميروند ذهيتي از كارهاي علمي ندارند. در
حالي كه يك دانشجوي رشته مهندسي بايد در طول دوره تحصيل به كارخانه برود و مثل يك
تكنسين در آنجا كارآموزي كند اين شيوه تحصيل زمينهساز موفقيت يك جوان است. خود من
در زمان تحصيل در كارخانهها و كارگاههاي صنعتي تراشكاري و فرزكاري ميكردم و ريزه
كاريهاي صنعت را در حين تحصيل ياد گرفتم.
دكتر رزاق كريمي كه در زمينه طراحي صنعتي با تعدادي از شركتها و موسسات ايراني
همكاري دارد و به سفارش شركتهاي مزبور موتورهاي برق تا 1180 كيلووات را براي آنها
طراحي كرده است، درباره وضعيت كارآفريني و صنعت در ايران و اين كه خودش تا چه حد
تمايل دارد به عنوان يك كارآفرين در ايران فعاليت كند ميگويد: در ايران ماشينآلات
و تجهيزاتي وجود دارد كه مشابه آنها را فقط در اروپا ميتوان پيدا كرد. اما
متاسفانه به دليل ضعف مديريت از اين ماشين آلات به خوبي استفاده نميشود و بهرهوري
بسيار پاييني دارد. من خود در سفري به ايران در كارگاههاي صنعتي ماشينآلاتي را
ديدم كه بهرهوري آنها در طول شبانه روز فقط 2 ساعت است كه اين يك مشكل بزرگ براي
صنعت ايران است. مشكل ديگر قائم به فرد بودن امور واحدهاي صنعتي و فرايندي نبودن
كار در آنهاست. مثلا اگر در يك كارگاه استادكار غايب باشد، همه كارها متوقف ميشود.
مشكل مهم ديگر فقدان يا ضعف كيفيت در صنعت و توليد است. استانداردهاي كنترل كيفيت
در اغلب كارگاههاي صنعتي و توليد ايران مربوط به 10 سال قبل است در حالي اين مدل
كنترل كيفيت امروز در جهان از رده خارج شده و مورد استفاده قرار نميگيرد.
در بخش ديگري از اين گفتوگو بحث مربوط به مديريت بخش خصوصي و دولتي و تفاوت ميان
اين دو مديريت به ميان كشيده ميشود و دكتر رزاق كريمي در پاسخ به اين سوال كه با
توجه به اجراي برنامه خصوصيسازي در ايران مدیران دولتی تا چه اندازه میتوانند در
بخش خصوصی موفق باشند یادآور میشود که از وجود هر مدیر با تجربهای در هر جا باید
استفاده کرد سیاه و سفید دیدن مديران دولتي كار درستي نيست و بايد به مديران موفق
دولتي اجازه داده شود در بنگاههاي بخش خصوصي هم مديريت كنند. اين بستگي به كار آيي
و كيفيت كار مدير در بخش دولتي دارد. موضوع مهم ديگري كه براي توسعه بخش خصوصي بايد
مورد توجه قرار گيرد استفاده از سرمايه هنگفت ايرانيان مقيم خارج است كه بعضيها آن
را تا 3 تريليون دلار يعني معادل دو برابر ارزش كل سهام بورس لندن برآورد ميكنند.
بايد شرايطي درايران ايجاد شود كه صاحبان اين سرمايههاي هنگفت سرمايههاي خود را
در اجراي پروژههاي بزرگ صنعتي و تاسيسات زيربنايي مانند ساخت سد و نيروگاه و كشف
معادن و ساير فعاليتهاي مفيد به كار اندازند به خصوص در حال حاضر كه به دليل بحران
اقتصادي سرمايه سرگردان در جهان زياد است و سپردهگذاري در بانك و خريد سهام و ملك
هم ديگر مثل گذشته سودي ندارد، جذب سرمايههاي خارجي از جمله سرمايههاي ايرانيان
مقيم خارج به كشور امكانپذيرتر از گذشته شده است. اصولاً به دليل استعداد بالايي
كه كارآفرينان ايراني دارند در صورتي كه سرمايه به قدر كافي وجود داشته باشد، صنعت
و توليد در ايران تحول بزرگي پيدا خواهد كرد. البته به شرط آن كه موضوع كنترل كيفيت
در ايران هم جدي گرفته شود تا محصولات ايراني بتواند به بازارهاي خارجي راه پيدا
كند و خريداران خارجي به طور صددرصد به رعايت كنترل كيفيت در فرايند توليد محصول در
ايران اطمينان حاصل كنند، كه متاسفانه در حال حاضر چنين اعتمادي به قدر كافي وجود
ندارد.
|
| سوتیترها
اغلب مديران در ايران به دليل نداشتن روحيه ايثارگري بيشتر به فكر حفظ ميز و مقام
خود هستند و به موضوعاتي نظير كارآيي و بهرهوري توجه چنداني نشان نميدهند و در
كنار مديران بدون انگيزه و بدون روحيه ايثارگري امكاني براي رشد و شكوفايي
استعدادهاي جوانان وجود نخواهد داشت.
يك دانشجوي رشته مهندسي بايد در طول دوره تحصيل به كارخانه برود و مثل يك تكنسين در
آنجا كارآموزي كند اين شيوه تحصيل زمينهساز موفقيت يك جوان است. خود من در زمان
تحصيل در كارخانهها و كارگاههاي صنعتي تراشكاري و فرزكاري ميكردم و ريزه
كاريهاي صنعت را در حين تحصيل ياد گرفتم.
من خود در سفري به ايران در كارگاههاي صنعتي ماشينآلاتي را ديدم كه بهرهوري آنها
در طول شبانه روز فقط 2 ساعت است كه اين يك مشكل بزرگ براي صنعت ايران است.
موضوع مهم ديگري كه براي توسعه بخش خصوصي بايد مورد توجه قرار گيرد استفاده از
سرمايه هنگفت ايرانيان مقيم خارج است كه بعضيها آن را تا 3 تريليون دلار يعني
معادل دو برابر ارزش كل سهام بورس لندن برآورد ميكنند.
اصولاً به دليل استعداد بالايي كه كارآفرينان ايراني دارند در صورتي كه سرمايه به
قدر كافي وجود داشته باشد، صنعت و توليد در ايران تحول بزرگي پيدا خواهد كرد.
|